Βασίλης Παπαγεωργίου, ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ ΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΣ

Προμετωπίδα (για την αφίσα της πρώτης παράστασης) και βινιέτα Lo Snöfall.

Α΄ Έκδοση: University Studio Press, 2005.
Πρώτη παραγωγή: Θέατρο Ακτίς αελίου 2005. Συμμετοχή το 2007 στην 1η Συνάντηση νέων δημιουργών στους Δελφούς και το 2008 στην παραγωγή του ΚΘΒΕ Φαίδρας και Ιππολύτου πάθη – Ευριπίδης, Ρακίνας, Παπαγεωργίου Βασίλης. Σκηνοθεσία Νίκου Σακαλίδη.

ΠΡΟΣΩΠΑ

Φαίδρα
Χορός
Άρτεμη
Ιππόλυτος
Τροφός
Αφροδίτη
Θησέας

1

Η Φαίδρα γυμνή στο μπαλκόνι. Δυνατό φως ήλιου.

ΦΑΙΔΡΑ

Είμαι κατάπληκτη, αλλά δεν θα ψάξω να βρω τις λέξεις,

την εικόνα που θα με βοηθούσε να καταλάβω καλύτερα

τα αισθήματά μου. Μέσα μου έχει συσσωρευτεί ένας ατίθασος πόθος

και μια θέληση που ξέρω ότι θα με οδηγήσουν στην καταστροφή,

και που όμως σχηματίζουν μπροστά μου μια αμείλικτη πρόσκληση. Τον θέλω

τον πόθο αυτόν, καλεί το σκοτεινό και τρομακτικό του βάθος.

Με απερίγραπτη χαρά, τόλμη και θράσος με πλημμυρίζει

ο υπέρτατος έρωτας που νιώθω. Τόλμη και θράσος που ξεπερνούν

τον ίδιο τον έρωτα και με ρίχνουν σε βάραθρα απύθμενης ηδο-

νής, σε μέρη άγρια που χέρι ανθρώπινο δεν έχει ως τώρα αγγίξει,

σε πτυχές της σάρκας και της ψυχής, όπου ούτε το φως ούτε το

σκοτάδι έχουν ποτέ εισχωρήσει. Το σώμα μου δεν με υπακούει,

ταράζεται και τρέχει αχαλίνωτο πίσω από την τυφλή, αλλά γεμάτη

φέγγος, θέληση για πόθο. Ένας πόθος ειλικρινής όσο ο θάνατος,

όσο το φως που τη στιγμή αυτή φωτίζει το στήθος μου. Κάποιος

με φωνάζει, μου λέει ένα τεράστιο ναι, είναι η ανεξιχνίαστη σάρκα

μου, είναι η ανεξάντλητη πηγή του πόθου, είναι η ακινησία του

αφαλού μου, είναι η τρυφερότητα του ιδρώτα στους μηρούς μου.

Ο έρωτας που νιώθω για τον Ιππόλυτο είναι ανίερος, είναι ασυγ-

χώρητος. Τον έχω τρομοκρατήσει. Άγγιξα το χέρι του, έβαλα το

χέρι μου στο στήθος του. Το έβαλα παντού. Δεν φυσά, παρ’ όλο

που είμαστε στο πιο ψηλό σημείο της πόλης. Ο ιδρώτας μου του

μούσκεψε το πρόσωπο. Έμεινε ακίνητος για ώρα. Τον παρακάλε-

σα να μου φέρει κάτι κρύο απ’ το ψυγείο. Μπήκε μέσα και δεν

επέστρεψε. Τον βρήκα κρυμμένο και να τρέμει. Άρπαξε από πάνω

μου το πουκάμισό μου και κάλυψε το κεφάλι του. Αρνείται να μι-

λήσει ή να σκεφτεί. Θέλω να του δοθώ, να του δώσω όλον μου τον

εαυτό, να πάρει στα χέρια του τον αφανισμό μου, να τον δει σαν

την ύψιστη γενναιοδωρία. Είμαι έτοιμη να θυσιαστώ γι αυτόν.

Και αυτή η απάρνηση θα ήταν η επικύρωση του εγωισμού μου,

αν δεν ξεπερνούσε τα όρια του εαυτού μου. Ο πόθος μου δεν είναι

δικός μου, μού έχει δοθεί και γω τον έχω αποδεχτεί με όλη μου τη

δύναμη. Είναι δικός μου επειδή μόνο εγώ θέλω να τον προσφέρω

με τόση ένταση, και επειδή με την ίδια ένταση με θέλει και ο πό-

θος ο ίδιος. Είδα στον ύπνο μου ότι μου έφερε ένα δώρο. Ένα ζευ-

γάρι χρυσά σκουλαρίκια. Οι τύχες των θνητών δεν καθορί-

ζονται από την ευσέβεια τη δική τους ή οποιουδήποτε

άλλου. πράξεις τολμηρές και χέρια αλόγιστα θηρεύουν

τα πάντα και τα κατακτούν. Με την άκρη της γλώσσας του

στους λοβούς μου και τη γρήγορη ανάσα του στον λαιμό μου μού-

σκεψα τα σεντόνια μου, το σκοτάδι υγράνθηκε, οι κουρτίνες ρίγη-

σαν και για μια στιγμή νόμισα πως πέρα από το κενό του χρόνου

που με τύλιγε, νόμισα πως με παρακολουθούσαν τα εμβρόντητα

μάτια του Θησέα. Νομίζω ότι όλη η πόλη φλέγεται. Γυναίκες χαϊ-

δεύουν τα στήθια τους και τα σκέλια τους, και κοιτούν στο βάθος

τ’ ουρανού. Άντρες δεν τολμούν να κουνήσουν ή να αγγίξουν την

ερεθισμένη ψωλή τους, δαγκώνουν τα χέρια τους και με τα μάτια

σφιχτά κλεισμένα πολεμούν το φως του ήλιου. Ο Ιππόλυτος είναι

δικός μου. Σύντομα θα υποκύψει στον πόθο μου. Θα αποκαλύψει

το κεφάλι του και θ’ αφήσει το πάθος μου να τον γλυκάνει.

2

Γυμνό αλώνι, φωτισμένο με δυνατό φως.

ΧΟΡΟΣ

Δεν υπάρχει το παραμικρό σύννεφο στον ουρανό. Ο αέρας είναι

καυτός κι έτοιμος να γεννήσει τέρατα. Ο ήλιος πέφτει κατακό-

ρυφος πάνω στους άσπρους τοίχους και στις πλατιές βεράντες.

Τα πουλιά έχουν κρυφτεί σε απρόσιτες γωνιές. Η βουή της πό-

λης απόμακρη, παρ’ όλο που είναι ανυπόφορα εκκωφαντική. Μια

φορτωμένη σιωπή προσπαθεί να επιβληθεί. Μια ανεξήγητη, μια

παράλογη σιωπή. Την έχει προκαλέσει ο έρωτας που έχει ξεφύ-

γει από κάθε έλεγχο και παραδέρνει και βασανίζει και αυτούς

που προσπαθούν να τον αποφύγουν και αυτούς που

υπέρμετρα τον επιδιώκουν. Αυτή η υπερβολή είναι ο έρω-

τας. Η σκληρότητα αυτής της υπερβολής. Ο Ιππόλυτος είναι απο-

σβολωμένος. Η ντροπή και ο τρόμος έχουν παραλύσει το κορμί

του. Προσπαθεί να ξεχάσει τη φλογισμένη σάρκα, το υγρό μουνί

της Φαίδρας. Μια τεράστια αντίφαση τον πνίγει. Να πει ναι ή να

πει όχι; Οι φοβερές τους συνέπειες κρατούν τα μάτια του ορθάνοι-

χτα κάτω απ’ το πουκάμισο της Φαίδρας. Πιο πολύ όμως τον έχει

καθηλώσει η πρωτόφαντη γι’ αυτόν γεύση του έρωτα. Η στιγμή

μιας αποκάλυψης ξεκομμένης από τον χρόνο και από τη συνείδη-

σή του. Αυτή η υπερφορτωμένη με μιαν άφατη συγκίνηση στιγμή

τον έχει ακινητοποιήσει. Νιώθει τη σκληρότητά της σαν δύνα-

μη και σαν αδυναμία συγχρόνως. Δεν μπορεί ν’ αποφασίσει. Θα

προτιμούσε να ήταν παιδί, να είχε πέσει ανάμεσα στους μυτερούς

βράχους μιας ακροποταμιάς και να είχε πληγώσει τα γόνατά του.

Θα προτιμούσε να ήταν πουλί ή ψάρι παγιδευμένο στα δίχτυα

άκαρδου παιδιού. Να ήταν μιά κερασιά τόσο ψηλά στον Όλυμπο,

που το ψύχος δεν της επιτρέπει ν’ ανθίσει. Να ήταν το λευκό που-

κάμισο που τον κρύβει. Ω, το πουκάμισό της, πόσο τον αναστατώ-

νει, το προφαντό της στήθος πως του χαϊδεύει ακόμη τα μάγουλα.

Είναι ακίνητος, αλλά δάκρυα τρέχουν από τα φωτεινά μάτια του.

Ένα χάσμα έχει ανοίξει και απειλεί να μας καταπιεί όλους. Ποια θα

είναι η επόμενη κίνησή του δεν τολμώ να μαντέψω. Και η Φαίδρα;

Ποια θα είναι η δική της επόμενη κίνηση; Θέλω να της φωνάξω.

Θέλω να φωνάξω «Φαίδρα, τι έκανες; Πού είσαι; Τι σκοπεύεις να

κάνεις;» Στέκει στο μπαλκόνι και αγναντεύει την πόλη που τρέμει

στη ζέστη και στην ένταση των εκτυφλωτικών προαισθημάτων.

Τα βυζιά της σκιάζονται στα άνθη της μπουκαμβίλιας. Κοιτάζει

το χώμα του κήπου, το οργώνει με το πάθος της. Η ανατροπή που

έχει προκαλέσει τη γεμίζει χαρά. Χαίρομαι και γώ μαζί της. Ναι,

χαίρομαι. Χαίρομαι που μου φανερώθηκε μια τέτοια σκληρότητα,

ένας επικίνδυνος έρωτας που όταν φέρει την καταστροφή, αυτή

θα μας οδηγήσει στα απώτατα όρια μιας νέας ευτυχίας. Δεν θέλω

να πάρω το μέρος κανενός. Η δοκιμασία του Ιππόλυτου με θλίβει.

Η αγνότητά του ήταν μία κατόρθωση που θα έπρεπε να παραμεί-

νει ανυπέρβλητη. Μια άλλη εικόνα του ανέφικτου, που η Φαίδρα

έχει οριστικά καταστρέψει. Μόνο για τούτο δεν θα τη συγχωρέσει

ποτέ ο Ιππόλυτος, αλλά ούτε και ή πόλη. Τι δύναμη και τι υποσχέ-

σεις για έναν κόσμο διαφορετικό που έκρυβε εκείνη η αγνότητα.

Προτιμά τις μπουκαμβίλιες με τα κοκκινωπά άνθη, με την από-

χρωση που ταιριάζει στη σάρκα της. Μόλις που αγγίζει τα πέταλα.

Αφουγκράζεται. Ίσως επιστρέψει ο Ιππόλυτος, ακάλυπτος, ξυπό-

λυτος, γυμνός. Ίσως τη σηκώσει μέσα στη μπουκαμβίλια και οι

κραυγές της πνίξουν στα άνθη όλη την καυτή πόλη.

3

Στον ίδιο χώρο.

ΑΡΤΕΜΗ. Αυτός ο νέος ήταν δικός μου και μου τον έχουν κλέψει.

ΧΟΡΟΣ. Τώρα θα πρέπει να του δείξεις όλη σου τη στοργή. Τώρα

χρειάζεται την υψηλή σου προστασία.

ΑΡΤΕΜΗ. Είναι τόσο εύκολη η αποδοχή της Αφροδίτης.

ΧΟΡΟΣ. Είναι εξίσου εύκολη η αποχή της Άρτεμης.

ΑΡΤΕΜΗ. Έχεις αναπάντεχα μεγάλη γλώσσα.

ΧΟΡΟΣ. Η προσπάθειά μου να είμαι δίκαιη μου δίνει δύναμη.

ΑΡΤΕΜΗ. Αυτό είναι προνόμιο των θνητών. Οι θεοί δεν έχουν

καμιά σχέση με τη δικαιοσύνη.

ΧΟΡΟΣ. Θα πρέπει να έρθεις στη θέση του.

ΑΡΤΕΜΗ. Όσο κι αν είμαι θεά, αυτό είναι κάτι που δεν μπορώ

ποτέ να κάνω. Δεν θα φύγω, όμως, από το πλευρό του. Ο Ιππόλυ-

τος παραμένει για μένα αγαπητός όσο κανένας άλλος θνητός. Θα

πρέπει πάντα να εκπροσωπεί την άπταιστη αποχή. Η αγωνία του

είναι και δική μου.

ΧΟΡΟΣ. Τι μπορείς να κάνεις τώρα γι’ αυτόν;

ΑΡΤΕΜΗ. Θέλεις να ξέρεις ή απλώς με προκαλείς;

ΧΟΡΟΣ. Ο νους μου είναι μόνο σ’ αυτόν.

ΑΡΤΕΜΗ. Και ο δικός μου. Πάντα ήταν μόνο σ’ αυτόν. Δεν τον

έχεις δει εσύ να τρέχει ανάμεσα σε ελάφια και ζαρκάδια. Δεν τον

έχεις δει εσύ να πίνει νερό σε κρυφές πηγές και αθέατα ποτάμια.

Να κυνηγά την ίδια του τη σκιά και να την ξεπερνά. Να κυνηγά

την ίδια του την αγνότητα, να εξαγνίζει το κυνήγι του με χάρη και

αποφασιστικότητα που δεν βρίσκεις ποτέ σε λιοντάρι ή γεράκι.

ΧΟΡΟΣ. Μιλάς για σένα κι όχι γι’ αυτόν που υποφέρει.

ΑΡΤΕΜΗ. Αυτός ήμουν εγώ. Ο μόνος που ατιμώρητα μπορούσε

να με βλέπει να λούζομαι γυμνή.

ΧΟΡΟΣ. Θα του το επέτρεπες και τώρα αυτό, τώρα που η Αφρο-

δίτη έχει ριγήσει στο κορμί του πάνω; Ή θ’ άφηνες τα αδέσποτα

σκυλιά της πόλης να τον κατασπαράξουν;

ΑΡΤΕΜΗ. Χθες που έτρωγα σ’ ένα εστιατόριο στο λιμάνι της

Θεσσαλονίκης έπιασα τον αυτό μου να κοιτά επίμονα πέντε αδέ-

σποτα σκυλιά έξω από το παλιό μπουρδέλο Μπρίστολ. Εκδικη-

τές της χαμένης παρθενιάς και πάντα πεινασμένα. Τα έριξα ένα

κομμάτι κρέας, αλλά δεν το πλησίασαν. Με κοιτούσαν επίμονα κι

αυτά.

ΧΟΡΟΣ. Πάλι μιλάς για σένα, μεγάλη θεά του κυνηγιού και

κόρη της κυνηγημένης Λητώς.

ΑΡΤΕΜΗ. Δεν πρόκειται να μείνω στα λόγια. Αυτά δεν μ’ ενδι-

έφεραν ποτέ.

ΧΟΡΟΣ. Τι θα μπορούσες να κάνεις για να αποτρέψεις την κα-

ταστροφή;

ΑΡΤΕΜΗ. Η καταστροφή για μένα έχει ήδη συντελεστεί.

ΧΟΡΟΣ. Ο εγωισμός σου θα πρέπει να είναι αφόρητος ακόμη και

για σένα.

ΑΡΤΕΜΗ. Μπορώ όμως να περισώσω τη μνήμη μιας τραγικής

στιγμής και μαζί μ’ αυτό να παρηγορήσω τον Ιππόλυτο.

ΧΟΡΟΣ. Τα λόγια σου τα βρίσκω απαίσια.

ΑΡΤΕΜΗ. Ξεχνάς πως είμαι θεά. Οι επιλογές μου είναι περιο-

ρισμένες.

ΧΟΡΟΣ. Σίγουρα δεν μπορείς ν’ αλλάξεις τη φορά των πραγμά-

των και την τελεσιδικία των τετελεσμένων. Ίσως θα έπρεπε να φύ-

γεις χωρίς να τον δεις. Ίσως αν μάθει ότι είσαι δω να διπλασιάσει

τη ντροπή του. Αλλά τι λέω. Σου ζητώ συγγνώμη. Ωστόσο κάτι

θα μπορούσες να κάνεις. Για τ’ όνομα των θεών, είσαι θεά.

ΑΡΤΕΜΗ. Θέλεις να πας να τον φωνάξεις; Να του πεις ότι είμαι

δω; Μια στιγμή. Πες μου πρώτα τι γυναίκα είναι η Φαίδρα;

4

Χώρος σκοτεινός. Δυνατό φως στον Ιππόλυτο.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (το κεφάλι του σκεπασμένο με το λευκό πουκάμι-

σο της Φαίδρας). Στην απέναντι παραλία βλέπω ένα διψασμένο

άλογο. Βλέπω τον ιδρώτα στα καπούλια του. Σκύβει το κεφάλι

του και γλείφει τις μικρές λευκές πέτρες. Ένα κορίτσι του φέρνει

νερό. Ο ήλιος έχει εισχωρήσει στο κεφάλι μου. Το φως του έχει

αντικαταστήσει τις σκέψεις μου. Το σώμα της είναι από φως. Η

ερωτική μας πάλη είναι από φως. Η ντροπή που νιώθω είναι η ίδια

η πηγή του φωτός. Το άλογο πάει να πιει νερό και αποτραβιέται.

Από τον κουβά βγαίνει μια δέσμη από υπέρλαμπρες ακτίνες. Το

κορίτσι χάνεται σ’ ένα φωτεινό νέφος και το άλογο καλπάζει στη

θάλασσα που έχει μετατραπεί σε εκτυφλωτικό ήλιο. Πρέπει να επι-

στρέψω στο σώμα της, να πάρω πίσω λίγο σκοτάδι, μερικές σκιές.

Η αλήθεια ξεδιπλώνεται αργά και επιβάλλει τον δικό

της χρόνο. Δεν μπορώ να φέρω στη σκέψη μου το βλέμμα του

πατέρα μου. Κατάστρεψα τον έρωτά του. Έκανα δικά μου τα ιερά

του λημέρια. Το φως με εξοντώνει. Μια απεραντοσύνη δεν μου

επιτρέπει να αρθρώσω σκέψη. Δεν μπόρεσα να αντισταθώ στο

αναμμένο κορμί της. Το στήθος της, ψημένο στον ήλιο και στη

θάλασσα, ξύπνησε μέσα μου έναν πόθο που ξεπερνούσε τη δύνα-

μη της Άρτεμης. Η ψωλή μου εκτόξευσε έρωτα πριν καν αγγίξει

το μουνί της. Δεν ξέρω αν κρατώ το πουκάμισό της στο κεφάλι

μου από ντροπή ή από μια αχαλίνωτη ανάγκη να νιώθω το δέρμα

της πάνω στο δικό μου. Ίσως είναι ο μόνος τρόπος για να μπορώ

τώρα να ξεχωρίζω τις αρετές της παρθενιάς από τις υπερβάσεις

της ηδονής. Το πέρασμα από τη μια ακρότητα στην άλλη. Από

το ένα άπειρο στο άλλο. Φοβάμαι ότι αν τραβήξω απ’ το κεφάλι

μου το πουκάμισο θα πρέπει και να διαλέξω. Ή την Άρτεμη ή την

Αφροδίτη. Ο πατέρας μου. Πως θα τον αντικρίσω; Τι σημαίνει

γι’ αυτόν η πράξη της Φαίδρας; Η πράξη η δική μου; Τον έχω

προδώσει όσο και την Άρτεμη και τον εαυτό μου. Είναι ο μόνος

όμως που θα πληγωθεί ανεπανόρθωτα. Πρέπει να βγάλω το που-

κάμισό της από πάνω μου. Δεν τη μισώ. Δεν θα μπορούσα ποτέ

να πω ότι τη μισώ. Δεν ξέρω καν αν μισώ τον εαυτό μου. Για ένα

είμαι σίγουρος. Δεν θα έπρεπε να συμβεί αυτό που έχει συμβεί.

(Βγάζει από πάνω του το πουκάμισο.) Η ντροπή παραμένει η ίδια.

Και το διαπεραστικό φως που με κρατά αμήχανο. Να πάω πίσω το

πουκάμισό της; Η Αφροδίτη θα είναι ξαπλωμένη ακόμη σε κάποια

πολυθρόνα στο μπαλκόνι. Καλύτερα να πάω να βρω την Άρτεμη.

Γιατί μ’ άφησε μόνο; Γιατί δεν ήταν εκεί μαζί μου, όταν η Φαίδρα

είχε πίσω της την Αφροδίτη; Τι να το κάνω το πουκάμισο αυτό;

Πως να ξεχάσω τη μυρωδιά του; Όταν μου είχε δοθεί, όταν είχαν

ενωθεί τα σώματά μας, έκλεισε τα μάτια της, πήρε το χέρι μου και

το έφερε στο στόμα της. Το φίλησε πολλές φορές με τα υγρά της

χείλη και ένιωσα τέτοια ευτυχία που δεν ήξερα αν στην αγκαλιά

μου κράταγα την Άρτεμη ή την Αφροδίτη.

5

ΑΡΤΕΜΗ (κρατά ένα βιβλίο). Σου έφερα ένα δώρο.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (κρατά το πουκάμισο). Καίγεται το δέρμα μου

τόσο, που νομίζω ότι το δέρνει παγωμένος άνεμος.

ΑΡΤΕΜΗ. Είναι ένα βιβλίο για τριαντάφυλλα.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μυρίζουν τόσο ωραία τα μαλλιά σου.

ΑΡΤΕΜΗ. Μπορείς να διαβάσεις τα πάντα για την ιστορία τους,

τις ποικιλίες τους, την καλλιέργειά τους.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Έλα, κάθισε κοντά μου.

ΑΡΤΕΜΗ. Βάλε κάτι πάνω σου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μ’ έχεις δει τόσες φορές γυμνό.

ΑΡΤΕΜΗ. Εσένα ναι, αυτή όχι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Θα μπορέσω ποτέ να δω και σένα, όπως έχω δει

αυτή;

ΑΡΤΕΜΗ. Δεν θα γίνεις ποτέ εραστής μου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Πες μου τι με περιμένει.

ΑΡΤΕΜΗ. Η μοίρα σου είναι στα χέρια σου, όπως καλά ξέρεις.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Πες μου πως είσαι εσύ.

ΑΡΤΕΜΗ (του δίνει το βιβλίο). Έχει πάνω από εκατό φωτογρα-

φίες.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (παίρνει το βιβλίο). Πόσες ποικιλίες περιγράφει;

ΑΡΤΕΜΗ. Στην αρχή αρνήθηκα να το πιστέψω. Ένα κοπάδι

ελάφια ταράχτηκαν μέσα μου. Η χορδή στο τόξο μου τεντώθηκε

από μόνη της και έγινε κομμάτια. Άφησα με μεγάλες δρασκελιές

το δάσος κι έτρεξα προς την πόλη. Εκατομμύρια πευκοβελόνες

ψιθύριζαν στ’ αυτιά μου. Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Θα λο-

γαριαστώ με την Αφροδίτη. Είναι δική της δουλειά. Δική της και

δική μου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Αφέθηκα στον έρωτα. Άφησα τα χέρια της Φαί-

δρας να μου κλείσουν τα μάτια. Το λάθος είναι δικό μου.

ΑΡΤΕΜΗ. Είναι γυναίκα αισχρή. Εκμεταλλεύτηκε την αγνότη-

τά σου, την απειρία σου. Ρίξε πάνω σου κάτι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Άκουγα ένα βουητό. Δεν ήξερα αν ήταν από τα

βέλη τα δικά σου ή του έρωτα. Αν κάποιος ήθελε να με προειδο-

ποιήσει ή να με προτρέψει. Η τιμωρία μου, ξέρω, θα είναι μεγάλη,

αλλά πριν αρχίσω να την σκέφτομαι θέλω να μάθω την αιτία και

το μέγεθος του κακού που έχω κάνει.

ΑΡΤΕΜΗ. Ναι, έχεις κάνει μεγάλο κακό. Όσο για τις αιτίες, δεν

είναι δύσκολο να τις ονομάσει κανείς.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (ρίχνει πάνω του το πουκάμισο της Φαίδρας).

Πόσο ήμουν ευτυχισμένος μαζί σου. Μου έμαθες να ταυτίζομαι με

τον άνεμο, με το νερό. Να μιλώ με το φως και με τη νύχτα.

ΑΡΤΕΜΗ. Μόλις προχθές ήμασταν μαζί στην παραλία της Δή-

λου. Κοιμόμασταν αγκαλιασμένοι δίπλα στο κύμα, τυλιγμένοι σ’

ένα κομμάτι δέρμα.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ο θυμός σου θα πρέπει να είναι μεγάλος.

ΑΡΤΕΜΗ. Η λύπη μου είναι ακόμη πιο μεγάλη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Αισθάνεσαι ακόμη αγάπη για μένα;

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Σ’ αγαπώ όσο ποτέ άλλοτε, επειδή στην αγάπη μου

προστέθηκε το ρήγμα που δεν μπορεί να προβλέψει ο νους των

ανθρώπων ή των θεών.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Είσαι μεγάλη θεά. Η πιο θεϊκή απ’ όλες και απ’

όλους.

ΑΡΤΕΜΗ. Ναι, είμαι μοναδική και τώρα και η πιο μόνη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δεν θα σ’ εγκαταλείψω ποτέ.

ΑΡΤΕΜΗ. Το ξέρω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δεν μου μένει χρόνος πολύς όμως.

ΑΡΤΕΜΗ. Το ξέρω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μια μέρα ξεκινήσαμε μαζί από την παραλία της

Θεσσαλονίκης. Ανεβήκαμε δίπλα δίπλα όλη την Αριστοτέλους.

Όταν περάσαμε την Εγνατία άρχισες να προπορεύεσαι. Στη ρω-

μαϊκή αγορά ήσουν ήδη αρκετά μέτρα μπροστά από μένα. Δεν

έστρεφες το κεφάλι να με δεις. Στην ανηφόρα για τον Άγιο Δημή-

τριο έβλεπα την πλάτη σου από μακριά. Όταν βγήκα στην Αγίου

Δημητρίου δεν σ’ έβρισκα πουθενά.

ΑΡΤΕΜΗ. Δεν θα σ’ εγκαταλείψω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Πού ήσουν;

ΑΡΤΕΜΗ. Μπήκα στην εκκλησία να ξαποστάσω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Όταν περνούσα την πόρτα της Φαίδρας, πού

ήσουν;

6

Στο αλώνι.

ΧΟΡΟΣ. Βγάλε από πάνω σου το πουκάμισο αυτό.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Με κατηγορείς;

ΧΟΡΟΣ. Θέλω να σε προστατέψω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Είναι πια αργά. Βρίσκομαι στο χείλος της κατα-

στροφής.

ΧΟΡΟΣ. Καταστροφή για όλους.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μία και μόνη αλόγιστη κίνησή μου έφερε το

τέλος αυτό.

ΧΟΡΟΣ. Δεν ήταν δικό σου μόνο λάθος.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δικό μου και κανενός άλλου.

ΧΟΡΟΣ. Και τώρα τι σκοπεύεις να κάνεις;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (βγάζει το πουκάμισο). Ο δρόμος προς το τέ-

λος θα πρέπει πάνω απ’ όλα να είναι αξιοπρεπής.

ΧΟΡΟΣ. Θέλεις να της επιστρέψω το πουκάμισο;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Αυτό θα πρέπει να το κάνω μόνο εγώ.

ΧΟΡΟΣ. Τα λόγια σου μου δίνουν χαρά.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η σοφία σου θα έπρεπε να ρυθμίζει τη ζωή

μου.

ΧΟΡΟΣ. Βλέπω τη μεγάλη λύπη στα μάτια σου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δεν μπορεί να βάλει ο νους μου τι λένε στην

πόλη για μένα.

ΧΟΡΟΣ. Άλλοι τα ρίχνουν στην Άρτεμη κι άλλοι στην Αφρο-

δίτη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Τέτοια καλοσύνη δεν μου αξίζει.

ΧΟΡΟΣ. Κανείς δεν μπορεί ν’ αγνοήσει πόσο εύψυχος και

γενναιόδωρος είσαι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Αξίες που πια δεν έχουν σημασία.

ΧΟΡΟΣ. Έχουν σημασία και μεγάλη. Ακόμη δεν τέλειωσαν

όλα. Έχεις να αντιμετωπίσεις τη Φαίδρα και τον πατέρα σου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ευψυχία. Ένας τεράστιος πλούτος που,

ενώ αγνοεί το μέτρο και την περίσκεψη, δεν γεννά

ποτέ ύβρη.

ΧΟΡΟΣ. Ένας πλούτος που είναι ακόμη δικός σου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Είναι ανεκτίμητη για μένα η παρουσία σου. Το

ότι στέκεσαι απέναντί μου και μου μιλάς.

ΧΟΡΟΣ. Για μένα είναι ανεκτίμητη η πράξη σου. Το ότι πήρες

την απόφαση να διασχίσεις το κατώφλι της Φαίδρας.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Για την πράξη αυτή θα πληρώσω.

ΧΟΡΟΣ. Σε πήρε από το βασίλειο των θεών και σ’ έφερε στο βα-

σίλειο των ανθρώπων.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ήταν πράξη αιμομικτική.

ΧΟΡΟΣ. Και γι’ αυτό θα πληρώσεις.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μιλάς παράξενα.

ΧΟΡΟΣ. Για την παραξενιά αυτή σ’ ευχαριστώ.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ο πατέρας μου δεν θα συμφωνούσε μαζί σου. Η

Αθήνα όλη δεν θα συμφωνούσε μαζί σου.

ΧΟΡΟΣ. Η πράξη σου είναι ανήθικη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και όμως την εγκρίνεις.

ΧΟΡΟΣ. Την εγκρίνω επειδή μπορώ να την τιμωρήσω. Είναι

μια πράξη ανθρώπινη. Οι πράξεις όμως των θεών μένουν πάντα

ατιμώρητες. Ποιος θα μπορέσει ποτέ να βάλει στη θέση της την

Αφροδίτη; Ή και την Άρτεμη, αφού πολλοί είναι αυτοί που πι-

στεύουν ότι σ’ άφησε απροστάτευτο σε τόσο κρίσιμη στιγμή.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δεν μου χρειάζονται σοφιστείες τη στιγμή αυτή.

Μου φτάνει η απόγνωση και η ντροπή μου.

ΧΟΡΟΣ. Σ’ αφήνω. Όποτε με θελήσεις φώναξέ με.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Στάσου μια στιγμή. Το φως του ήλιου. Πες μου.

Είναι και για σένα εκτυφλωτικό;

ΧΟΡΟΣ. Για όλη την πόλη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η νύχτα δεν θα έρθει ποτέ, αν πρώτα δεν χαθώ

για πάντα.

ΧΟΡΟΣ. Πανσέληνος απόψε.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Θυμάσαι τη σελήνη τα καλοκαίρια στη Χαλκι-

δική;

ΧΟΡΟΣ. Τα πέδιλά σου που σε πλήγωναν.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μύριζε πεύκο και ξεκούραστη ζέστη.

ΧΟΡΟΣ. Μπάνια νυχτερινά.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Σκοτεινή θάλασσα.

ΧΟΡΟΣ. Σκοτεινές βεράντες.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Σκοτεινοί ελαιώνες.

ΧΟΡΟΣ. Γυρνούσες γυμνός όλη τη νύχτα.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Πίσω από την Άρτεμη.

ΧΟΡΟΣ. Φεύγω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ή μπροστά από την Άρτεμη;

ΧΟΡΟΣ. Πάω να μάθω που βρίσκεται ο Θησέας.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Στάσου.

7

Στο δώμα της Φαίδρας. Η Φαίδρα γυμνή.

ΤΡΟΦΟΣ. Το κορμί σου φλέγεται.

ΦΑΙΔΡΑ. Πιο πολύ η ψυχή μου.

ΤΡΟΦΟΣ. Κάτι σε τρομάζει. Κάτι μεγαλύτερο και σκοτεινότερο

από την παράτολμη πράξη σου.

ΦΑΙΔΡΑ. Είδα πέρα από τα πιο ακρότατα όρια που χωρά ο νους

του ανθρώπου.

ΤΡΟΦΟΣ. Θα πρέπει να μου πεις, γιατί ο νους του ανθρώπου

χωρά τα πάντα και τίποτε.

ΦΑΙΔΡΑ. Είδα τη φωτιά μου και μέσα του.

ΤΡΟΦΟΣ. Δίνει στην κατάρρευση και την κατάρριψη πιο άγρια

χροιά αυτό που λες, αλλά δεν είναι συμπεριφορά απάνθρωπη.

ΦΑΙΔΡΑ. Και στη φωτιά τη δικιά του τότε προστέθηκε

μια ακόμη πιο μεγάλη και ύψωσε ακαταμάχητες φλό-

γες μέσα μου.

ΤΡΟΦΟΣ. Δεν σε καταλαβαίνω. Ο δικός σου πόθος άναψε τον

πόθο του.

ΦΑΙΔΡΑ. Και ο πόθος του άναψε έναν ακόμη πιο μεγάλο πόθο

μέσα μου.

ΤΡΟΦΟΣ. Στον έρωτα αν προσθέσεις έρωτα θα έχεις έρωτα

απρόβλεπτο.

ΦΑΙΔΡΑ. Είδα τη δύναμη που καταλύει τον χρόνο, τα σχήματα,

την ύλη την ίδια.

ΤΡΟΦΟΣ. Ο σφοδρός έρωτας τι άλλο είναι από παραφροσύνη.

ΦΑΙΔΡΑ. Εγώ ήμουν πάντα σίγουρη γι’ αυτό, αλλά τώρα το είδα

και στα μάτια του. Στη θέλησή του ν’ αφεθεί στην αγκαλιά μου.

ΤΡΟΦΟΣ (δίνει στη Φαίδρα μια ρόμπα). Πρέπει ν’ αντιμετωπί-

σεις την πραγματικότητα.

ΦΑΙΔΡΑ (φορά τη ρόμπα). Πέρασα μαζί του σε μια άλλη μεριά.

Είδαμε μαζί μια άβυσσο που όσο την αποδέχεσαι τόσο πιο οικεία

και προσιτή γίνεται.

ΤΡΟΦΟΣ. Είδες και αποδέχτηκες το πρόσωπο του θανάτου.

ΦΑΙΔΡΑ (κατηγορηματικά). Όχι! Ναι, του θανάτου. Αλλά όχι

μόνο του θανάτου. Όχι του θανάτου της ζωής. Είδα τον θάνατο

του θανάτου.

ΤΡΟΦΟΣ. Είσαι ακόμη ταραγμένη.

ΦΑΙΔΡΑ. Μαζί του, τη στιγμή της ένωσής μας, ξέφυγε από τις

σκέψεις μου και πήρε συγκεκριμένες διαστάσεις, συγκεκριμένη

φορά και κατεύθυνση μια πανίσχυρη βεβαιότητα.

ΤΡΟΦΟΣ. Πρέπει να ετοιμαστείς. Σ’ έχουν ζητήσει τα παιδιά σου.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν ήταν για μένα μια πράξη αποπλάνησης.

ΤΡΟΦΟΣ. Το ξέρω. Αλλά τι σημασία έχει;

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν έχει καμιά σημασία, σίγουρα. Όχι για τα παιδιά

μου. Όχι για τον Θησέα.

ΤΡΟΦΟΣ. Για κανέναν.

ΦΑΙΔΡΑ. Όχι τη στιγμή αυτή.

ΤΡΟΦΟΣ. Ποτέ.

ΦΑΙΔΡΑ. Μη το λες αυτό.

ΤΡΟΦΟΣ. Ζητάς από τους άλλους να υπερβούν τα όριά τους.

ΦΑΙΔΡΑ. Όχι τώρα, όχι από τον Θησέα. Τον έχω πληγώσει αθε-

ράπευτα. Ο αβάσταχτος πόνος του θα δείξει το μεγαλείο της ψυ-

χής του. Η πόλη όμως.

ΤΡΟΦΟΣ. Η πόλη είναι μουδιασμένη.

ΦΑΙΔΡΑ. Η πόλη γεύτηκε και γεύεται ακόμη τη δυνατότητα

μιας ως τώρα ακατόρθωτης ηδονής.

ΤΡΟΦΟΣ. Μη περιμένεις συμπαράσταση από κανέναν.

ΦΑΙΔΡΑ. Περιμένω πολύ περισσότερα. Τι νόημα έχει ο έρω-

τας, αν δεν χτυπά όχι μόνο γυναίκες και άντρες, αλλά

και τους ίδιους τους θεούς. Τι νόημα έχει, αν δεν ξε-

περνά τα όρια της θάλασσας και του ήλιου και δεν βρί-

σκει κατάκαρδα ακόμη και τον θεό των θεών, τον Δία,

που μη μπορώντας να αντισταθεί και μη θέλοντας να

χάσει τη δύναμή του τον αποδέχεται σαν να ήταν επι-

λογή δική του. Περιμένω από την πόλη να δει στην ηδονή που

μοιράστηκα με τον Ιππόλυτο τον έρωτα που είναι η πηγή κάθε

άλλης πηγής, το ανεξάντλητο δόσιμο, η απεριόριστη γενναιοδω-

ρία και αυτοθυσία.

ΤΡΟΦΟΣ. Η αγάπη μου για σένα είναι ανεξάλειπτη. Κι αυτό μου

δίνει θάρρος να σου πω ότι σ’ έχει τυφλώσει ένας απόκοσμος για

μένα, ένας ακατανόητος και τρομακτικός εγωισμός.

ΦΑΙΔΡΑ. Μεγαλώνει έξω η βουή της πόλης.

ΤΡΟΜΟΣ. Θα σταθώ στο πλάι σου, ό,τι κι αν επακολουθήσει.

ΦΑΙΔΡΑ. Κάποιος περπατά σε κάποιο πεζοδρόμιο κάτω από τα

δέντρα κι έχει τα μάτια ορθάνοιχτα.

ΤΡΟΦΟΣ. Είχες πάντα ευγενική ψυχή και δεν πρέπει να το ξε-

χάσει κανείς αυτό.

ΦΑΙΔΡΑ. Για μια στιγμή τα κλείνει σαν να θυμάται κάποιον ή σαν

κάποιος να τον θυμάται. Κάποιος που δεν υπάρχει πουθενά. Που

δεν υπήρξε.

8

Ίδιος χώρος.

ΧΟΡΟΣ. Ο κόσμος έχει αρχίσει να βγαίνει από τα σπίτια του.

ΦΑΙΔΡΑ. Πως θα μπορούσα ποτέ να σου εξηγήσω αυτό που δεν

μπορώ, αλλά ούτε έχω πρόθεση να εξηγήσω στον εαυτό μου.

ΧΟΡΟΣ. Δεν θα σου ζητήσει ποτέ κανείς κάτι τέτοιο.

ΦΑΙΔΡΑ. Ούτε να με ρωτήσεις αν έχω μετανιώσει.

ΧΟΡΟΣ. Τι νόημα θα είχε μια τέτοια μικροπρέπεια.

ΦΑΙΔΡΑ. Και όμως κάτι θα πρέπει να μου πεις και κάτι θα πρέπει

να κάνω.

ΧΟΡΟΣ. Βλέπω την αγωνία στο πρόσωπό σου και στα χέρια σου.

Βλέπω όμως και τα φανερά ίχνη της ανεπανάληπτης ικανοποίη-

σης.

ΦΑΙΔΡΑ. Με εκπλήσσει ο τρόπος που με αντιμετωπίζεις.

ΧΟΡΟΣ. Εκπλήσσει και μένα την ίδια.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν είναι όμως ούτε αγωνία ούτε ικανοποίηση αυτό

που νιώθω.

ΧΟΡΟΣ. Το υποψιάζομαι.

ΦΑΙΔΡΑ. Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη.

ΧΟΡΟΣ. Πρέπει να μου εξηγήσεις.

ΦΑΙΔΡΑ. Νιώθω πως βρίσκομαι στην άκρη του κόσμου. Μπρο-

στά μου ανοίγεται ένας άλλος κόσμος και το μόνο που θέλω είναι

να τον υποδεχτώ, ν’ ανοίξω το στήθος μου και τα σκέλια μου και

να τον υποδεχτώ. Τη χαρά που μου δίνει αυτή η στάση την κρατώ

μέσα μου μ’ ευγνωμοσύνη, και μ’ ευγνωμοσύνη θα τη μοιραζό-

μουν με άλλους.

ΧΟΡΟΣ. Η βουή στην πόλη φτάνει και πάλι το αποκορύφωμά της.

ΦΑΙΔΡΑ. Ούτε πλησιάζει ούτε απομακρύνεται.

ΧΟΡΟΣ. Η ισορροπία είναι φαινομενική.

ΦΑΙΔΡΑ. Πως νιώθουν την πράξη μου;

ΧΟΡΟΣ. Σαν απειλή.

ΦΑΙΔΡΑ. Με βλέπουν σαν εχθρό τους;

ΧΟΡΟΣ. Βλέπουν με δέος κάτι πιο μεγάλο από τον εαυτό τους.

ΦΑΙΔΡΑ. Θέλω να βγω έξω, να περπατήσω ανάμεσα στον κόσμο,

ανάμεσα στ’ αυτοκίνητα. Θέλω να είναι όλα όπως πριν, κι ωστόσο

τίποτε να μην είναι όπως πριν. Θέλω να εξαφανιστεί η παραμικρή

απειλή κατά της ύπαρξής τους.

ΧΟΡΟΣ. Ζητάς ανέφικτα πράγματα.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν είμαι σε θέση να διαφωνήσω μαζί σου.

ΧΟΡΟΣ. Έλα να βγούμε στους δρόμους. Κανείς δεν θα θελήσει

να μας ενοχλήσει.

ΦΑΙΔΡΑ. Σε κάποιο κατάστημα έχω δει ένα ζευγάρι χρυσά σκου-

λαρίκια.

ΧΟΡΟΣ. Δεν θα ξέρουν τι να κάνουν με το βλέμμα τους. Με το

βήμα τους.

ΦΑΙΔΡΑ. Ίσως να βρίσκονται ακόμη εκεί.

ΧΟΡΟΣ. Μια πρώτη λύση είναι να περιμένουν την αντίδραση

του Θησέα.

ΦΑΙΔΡΑ. Θα μου τα έπαιρνε δώρο ο άντρας μου αν του το ζη-

τούσα.

ΧΟΡΟΣ. Περνά η ώρα. Έλα πάμε.

ΦΑΙΔΡΑ. Όχι. Πρέπει να περιμένω εδώ, ώσπου να επιστρέψει.

Αυτό το λίγο μπορώ να του προσφέρω.

ΧΟΡΟΣ. Εγώ φεύγω. Έχω πολλά να στοχαστώ.

ΦΑΙΔΡΑ. Μετά τη στόχαση σε περιμένει η πράξη.

ΧΟΡΟΣ. Ναι, αυτή είναι η σωστή σειρά.

ΦΑΙΔΡΑ. Θα έπρεπε να το ξέρω.

ΧΟΡΟΣ. Με συγχωρείς. Δεν ήθελα να σε λυπήσω.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν με λυπείς καθόλου. Η πράξη μου δεν έχει αφήσει

όρια για τέτοια ευγενικά αισθήματα. Πήγαινε και στοχάσου. Εγώ

θα μείνω εδώ να περιμένω τα βαριά βήματα του Θησέα.

ΧΟΡΟΣ. Αν έκανες μια προσπάθεια να συναντήσεις τον Ιππόλυ-

το πιο πριν.

ΦΑΙΔΡΑ. Σε τι θα ωφελούσε;

ΧΟΡΟΣ. Ίσως μερικές λέξεις μαζί σου να έκαναν τον δρόμο του

προς το τέλος λιγότερο οδυνηρό, λιγότερο οριστικό. Ναι, ίσως

του εδραίωναν μέσα του τη βεβαιότητα πως το τέλος αυτό δεν

είναι καθόλου, μα καθόλου οριστικό.

ΦΑΙΔΡΑ. Τι λόγια σκληρά θα πρέπει να είναι αυτά για τη θρυμ-

ματισμένη και αγριεμένη καρδιά του Θησέα.

ΧΟΡΟΣ. Είναι ήρωας και πρέπει να μπορεί να το δείχνει.

ΦΑΙΔΡΑ. Πήγαινε πριν μας απορροφήσει για καλά η ρητορική

μας δεινότητα. Σ’ ευχαριστώ.

9

Στο αλώνι.

ΧΟΡΟΣ. Από τη μια ακρότητα στην άλλη. Ο γιος της αμαζό-

νας έχει ξεσκεπάσει το κεφάλι του και το έχει ξανασκεπάσει με

το σύννεφο της αγωνίας. Πού βρίσκεται η πηγή της θέλησης; Η

κόρη της Πασιφάης, η αδελφή της Αριάδνης και του Μινώταυ-

ρου ατενίζει απ’ το μπαλκόνι της την πόλη και αναρωτιέται ως

που θα φτάσει η θέληση μιας πηγής που κανείς δεν μπορεί ποτέ

να ελέγξει. Από τη μια η Άρτεμη, από την άλλη η Αφροδίτη. Και

τον Θησέα ποιος τον προστατεύει; Την πόλη ποιος την προστα-

τεύει; Τ’ άψυχα πράγματα δεν μιλούν, ούτε έχουν τη δυνατότη-

τα να μιλήσουν. Και όμως, ό,τι με περιβάλλει, ρούχα, καρέκλες,

δρόμοι, δέντρα, έχουν όλα τη διάθεση να πουν κάτι. Αλλά δεν το

λένε. Δεν μπορούν να το πουν. Ο κόσμος όλος είναι ένα μεγάλο

ανοιχτό στόμα έτοιμο να μιλήσει, έτοιμο να αποκαλύψει. Αλλά δεν

μιλά. Δεν αποκαλύπτει. Τι θα μπορούσε να πει άλλωστε. Τα νιώθω

όλα τόσο κοντά μου. Νιώθω το καυτό δέρμα της Φαίδρας, το πα-

γωμένο δέρμα του Ιππόλυτου. Τα ανήσυχα βήματά του μπροστά

από τα δικά μου. Πόσο λαχταρώ ένα ήρεμο βράδυ, αργά, μετά τα

μεσάνυχτα, στην άδεια πόλη. Λίγα αυτοκίνητα, μερικοί σταμα-

τημένοι ταξιτζήδες, δροσερός αέρας από τη θάλασσα, η σιγουριά

της μέρας που θ’ ακολουθήσει. Η νύχτα πριν από τη βεβαιότητα,

πριν από το προσδόκιμο, το προσβατό. Δεν υπήρξα φίλος του όσο

έπρεπε. Δεν συμμερίστηκα την αγάπη του για την απρόσβατη,

την άγρια γαλήνη, δεν μου δόθηκε η ευκαιρία να τη σεβαστώ ή

να καταλάβω τι ακριβώς σημαίνει. Και όμως είμαι έτοιμη, ύστε-

ρα από δαιδαλώδη, αλλά συνετή στόχαση, να εκφέρω γνώμη . Η

υπερβολή, η υπέρβαση δεν μπορεί παρά να με φέρουν αντιμέτωπη

με κάτι νέο. Και σ’ αυτό θα πρέπει να πω ναι, επειδή το γέννησε ο

έρωτας. Όλη η οδύνη του Ιππόλυτου και του Θησέα δεν θα φτάσει

για να φέρει κάποια ισορροπία. Είναι τότε μια χαμένη οδύνη; Μια

άδικη οδύνη; Δεν είναι ασυγχώρητη ύβρις ο συλλογισμός αυτός;

Η επίκληση του ανυπέρβλητου έρωτα δεν θα γεννούσε

στους ανθρώπους αλαζονεία μόνο; Ο έρωτας του Θησέα

δεν έχει μήπως πληγωθεί; Δεν είναι ο πληγωμένος έρωτας εξίσου

αξιοσέβαστος με τον ευτυχισμένο; Τις ίδιες σκέψεις κάνει και η

πόλη. Τις ίδιες σκέψεις κάνει και η Φαίδρα και ο Ιππόλυτος. Η

πράξη όμως θα έχει τις συνέπειές της, ό,τι κι αν λέμε. Όμως και

τα λόγια δεν θα έχουν τις συνέπειές τους, ό,τι κι αν κάνουμε; Δεν

βγάζω άκρη με ανόητες γενικεύσεις. Κάποιοι έχουν αμαρτήσει και

κάποιοι πονούν και κάτι πρόκειται να γίνει. Θα βγω να κάνω έναν

περίπατο στη νύχτα. Να διαλέξω εκεί έναν ρυθμό και μια ένταση

και να δημιουργήσω τη δική μου ατμόσφαιρα, τη δική μου αρμο-

νία. Στην απλωσιά του νέου μουσείου είδα μια νύχτα τον Ιππό-

λυτο. Πήγαινε με βήματα αργά, ελαφριά, ανεπαίσθητα ρυθμικά.

Έγερνε το κεφάλι του με χάρη. Είχε τα χέρια του κάπως μακριά

από το κορμί του σαν να ισορροπούσε σε αόρατο σχοινί, σε κάποιο

χείλος που καθόλου δεν τον τρόμαζε. Στα δάχτυλά του ένα τσιγά-

ρο. Στο βλέμμα του κάποιος του χαμογελούσε. Όλο του το πρό-

σωπο ένα φωτισμένο αλώνι, αλλά κι ένα σκοτεινό δάσος συγχρό-

νως. Δεν με είδε και ούτε προσπάθησα να με δει. Μετά πήρε ένα

ταξί και έφυγε προς την αντίθετη κατεύθυνση από τη δική μου.

10

Στο δώμα.

ΦΑΙΔΡΑ. Ω θεά, δεν υπάρχει τρόπος για τους θνητούς

ν’ αποφύγουν το κακό που είτε η ίδια τους η φύση προ-

κάλεσε είτε οι θεοί έχουν στείλει.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Μιλάς απεγνωσμένα.

ΦΑΙΔΡΑ. Πως αλλιώς θα μπορούσα να μιλήσω. Αλλά έχεις δίκιο.

Η απόγνωση με κάνει και λέω βλακείες. Φύση δική μου πως θα

μπορούσε ποτέ να υπάρξει, ενώ των θεών είναι τόσο απέραντη,

τόσο αφηρημένη, που πάντα θα είναι αινιγματική και δυσερμή-

νευτη. Όχι. Η ευθύνη είναι όλη δική μου.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Η καρδιά σου είναι μεγάλη, όσο και ο έρωτάς σου.

ΦΑΙΔΡΑ. Αυτόν μου τον ενέπνευσες εσύ.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν προσπάθησα να φανταστώ τις συνέπειές του.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν είσαι παρά μια δύναμη που ο καθένας μας πρέπει

να ερμηνεύσει με τον δικό του τρόπο.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Με διάλεξες και είμαι πολύ περήφανη.

ΦΑΙΔΡΑ. Στεκόμουν στην ψηλή μου βεράντα και έβλεπα τις γυ-

ναίκες που άπλωναν τα ρούχα στις ταράτσες.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Στις λεπτομέρειες βρίσκεις το μεγαλείο των ανθρώπων.

ΦΑΙΔΡΑ. Τα κορμιά τους έλαμπαν λάγνα στον ήλιο.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Έτσι αισθάνομαι κι εγώ όταν είμαι παντού και που-

θενά.

ΦΑΙΔΡΑ. Ώσπου πέρασε ο Ιππόλυτος κι άφησε πίσω του την

ανάσα του.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν ήταν τυχαία η παρουσία του εκεί.

ΦΑΙΔΡΑ. Σάλεψαν οι ταράτσες. Σάρκες σφίχτηκαν και λύθηκαν.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Με κάνεις και ζηλεύω.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν άντεχα άλλο. Τον ήθελα δικό μου.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν μου κρατάς κακία γι’ αυτό;

ΦΑΙΔΡΑ. Καμιά.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Αργά ή γρήγορα θα πρέπει ν’ αναμετρηθώ με την

Άρτεμη.

ΦΑΙΔΡΑ. Είναι μεγάλη θεά και την έχω αδικήσει.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Άστο σε μένα αυτό. Ας πέσει πάνω μου ο θυμός της.

ΦΑΙΔΡΑ. Δεν ξέρεις πόσο αγαπώ τον Ιππόλυτο.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Είναι δυνατόν να μη ξέρω;

ΦΑΙΔΡΑ. Όχι, δεν ξέρεις. Η αγάπη που έχω γι’ αυτόν ξεπερνά το

βασίλειό σου.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν μιλάς για έρωτα τότε.

ΦΑΙΔΡΑ. Μιλώ γι’ αγάπη.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Και για κάτι παραπάνω.

ΦΑΙΔΡΑ. Αγάπη που είναι τόσο μεγάλη και τόσο καθαρή που δεν

εκδηλώνεται ποτέ. Που δεν έχει ανάγκη να εκδηλωθεί.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Μιλάς για την Άρτεμη τώρα.

ΦΑΙΔΡΑ. Ναι, μιλώ και για την Άρτεμη.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Είναι κάπως αργά για σένα.

ΦΑΙΔΡΑ. Είναι αργά για όλους.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Πρέπει να φύγω. Λυπάμαι που σ’ αφήνω μόνη.

ΦΑΙΔΡΑ. Να μη λυπάσαι καθόλου. Ο έρωτάς μου για τον Ιππό-

λυτο δεν ήταν ένα λάθος. Αν μου δινόταν η ευκαιρία θα έκανα τα

ίδια απ’ την αρχή.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Σ’ ευχαριστώ. Τα λόγια σου θα κάνουν την αναμέ-

τρησή μου με την Άρτεμη πιο ευνοϊκή.

ΦΑΙΔΡΑ. Θεά προς θεά. Οι δικές μου αναμετρήσεις θα είναι τόσο

ανθρώπινες, τόσο επώδυνες και τόσο ολέθριες.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Σε χαιρετώ.

ΦΑΙΔΡΑ. Το στήθος του παρθένο δάσος. Τα χέρια του κλαδιά

βαλανιδιάς. Τα κωλομέρια του αλόγου αφηνιασμένου. Ο πούτσος

του ένα ξέφρενο ελάφι. Η Αφροδίτη εισχώρησε στην Άρτεμη ή

Άρτεμη στην Αφροδίτη; Γέννησαν τα κορμιά μας την πιο μαύρη

απάρνηση ή την πιο γενναιόδωρη παραδοχή;

11

Η Αφροδίτη και η Άρτεμη αντιμέτωπες σε σταθμό του μετρό. Τις

χωρίζουν οι γραμμές και τα τρένα που περνούν.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Περίμενα ότι αργά ή γρήγορα θα με αναζητούσες.

ΑΡΤΕΜΗ. Δεν θα σε αναζητούσα ποτέ.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Με βρήκες όμως.

ΑΡΤΕΜΗ. Ίσως με βρήκες εσύ.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Θέλω τόσο να σου μιλήσω.

ΑΡΤΕΜΗ. Δεν έχουμε τίποτε να πούμε.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Έχουμε έναν ολόκληρο κόσμο κοινό.

ΑΡΤΕΜΗ. Ο ίδιος αυτός κόσμος μας χωρίζει.

Ήχος τρένου.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν άκουσα τι είπες.

ΑΡΤΕΜΗ (φωνάζει). Ένας ολόκληρος κόσμος μας χωρίζει.

Το τρένο σταματά ανάμεσά τους. Μικρή παύση. Το τρένο φεύγει.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Ο Ιππόλυτος δεν θα σ’ εγκαταλείψει ποτέ.

ΑΡΤΕΜΗ. Τον έχω χάσει για πάντα. Είναι δικός σου.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Θα πληρώσει ακριβά γι’ αυτό.

ΑΡΤΕΜΗ. Θα πληρώσει επειδή πρόδωσε τον πατέρα του. Εγώ

δεν θα ζητούσα ποτέ να τιμωρηθεί.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Και όμως, η απουσία του από τους λειμώνες σου θα

πρέπει να είναι αβάσταχτο κενό.

ΑΡΤΕΜΗ. Νίκησες έναν θνητό, όχι μια θεά.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Ο έρωτας αφορά τους θνητούς.

ΑΡΤΕΜΗ. Σίγουρα ναι. Ο έρωτας των θνητών είναι ένας θνητός

έρωτας.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Και η αγνότητα απάνθρωπη.

Ήχος τρένου.

ΑΡΤΕΜΗ. Δεν άκουσα τι είπες.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Τι θέλεις εδώ, ανάμεσα σε θνητούς;

ΑΡΤΕΜΗ. Αυτό που θέλεις και συ.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Οι άνθρωποι μ’ έχουν ανάγκη. Έχουν ανάγκη από

τον έρωτά μου.

ΑΡΤΕΜΗ. Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από την καθαρότητα του

έρωτα. Κι αυτή μόνον εγώ την εγγυώμαι.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Υπάρχει καθαρός έρωτας;

ΑΡΤΕΜΗ. Αν πάνω απ’ όλα θα πρέπει να υπάρχει έρωτας, τότε

θα πρέπει να μπορεί να είναι ένας καθαρός έρωτας.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Ένας τέλειος έρωτας;

ΑΡΤΕΜΗ. Που ξεπερνά τις ασήμαντες αδυναμίες της σάρκας.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ (φωνάζει καθώς έρχεται το τρένο και για λίγο τους

χωρίζει). Ένας ολόκληρος κόσμος μας χωρίζει.

ΑΡΤΕΜΗ. Βάζεις όρια στον έρωτά σου;

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν θα ξανακερδίσεις τον Ιππόλυτο με το επιχείρη-

μα αυτό. Ο έρωτας του με τη Φαίδρα ήταν ανθρώπινος.

ΑΡΤΕΜΗ. Όχι στη ένταση του πάθους και στην έκταση του πό-

θου.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Δεν ξέρεις τι λες. Η έλλειψη οξυγόνου εδώ κάτω

σ’ έχει πειράξει.

ΑΡΤΕΜΗ. Άγγιξα ευαίσθητο σημείο!

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Ναι, είμαι ευαίσθητη, αντίθετα από σένα.

ΑΡΤΕΜΗ. Και όμως, ο έρωτάς σου (φωνάζει για να καλύψει τον

ήχο τρένου σε διπλανές γραμμές), όταν φτάνει στο αποκορύφωμά

του, στην ύστατη ολοκλήρωσή του, όταν οδηγεί στην εξαφάνι-

ση αυτού που αγαπά, στην ταύτισή του με έναν θάνατο που δεν

είναι άλλος από την πιο αγνή κατάφαση της ζωής, καθόλου δεν

διαφέρει από τη δική μου αγνότητά. Οι οργασμοί σου δεν είναι

παρά η εκδήλωση μιας απόλυτης καθαρότητας. Ακριβώς όπως η

καθαρότητά μου δεν είναι παρά ένας (φωνάζει μέσα σε στριγκλιές

φρένων) αδιάλειπτος οργασμός.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Μη φωνάζεις τόσο. Ναι, ο έρωτάς μου θέλω να δι-

απερνά τα πάντα. Θα το διαφημίσω σε όλους τους σταθμούς του

υπογείου.

ΑΡΤΕΜΗ. Βάλε και την υπογραφή μου από κάτω, γιατί ένας τέ-

τοιος έρωτας έχει τη δική μου ανάγκη.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Τότε δεν θα χωρίσουμε σαν εχθροί.

ΑΡΤΕΜΗ. Πρόσεχε μην πέσεις στις γραμμές. Όχι, θα ενωθούμε

σαν θεοί που τους έχει χωρίσει η δυστυχία μερικών ανθρώπων.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Παίρνω το τρένο μακριά από δω.

ΑΡΤΕΜΗ. Το ίδιο κάνω κι εγώ.

12

Βράδυ στο δώμα της Φαίδρας. Όρθιοι κοιτούν σε διαφορετικά ση-

μεία. Μεταξύ τους απόσταση.

ΦΑΙΔΡΑ. Οι γυναίκες που αποδέχονται το πάθος του έρωτα προ-

σφέρουν γυμνή την ψυχή τους και τη σάρκα τους.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και τι κάνουν οι άντρες που τους έχει κυριέψει η

ντροπή; Η κάλυψη του κεφαλιού τους δεν είναι λύση.

ΦΑΙΔΡΑ. Ντροπή είναι το μόνο που νιώθεις;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Όχι.

ΦΑΙΔΡΑ. Πες μου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Νιώθω έρωτα για σένα και έρωτα για το πάθος

που μου προκαλείς.

ΦΑΙΔΡΑ. Τα λόγια σου μου δίνουν τόση χαρά.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Είμαστε και οι δυο χαμένοι.

ΦΑΙΔΡΑ. Καμιά δύναμη στον κόσμο δεν θα μπορούσε να μ’ εμπο-

δίσει να σου φανερώσω τα αισθήματά μου, το σώμα μου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ήρθα με τη θέλησή μου. Δεν θα το αρνιόταν

ούτε η Αφροδίτη.

ΦΑΙΔΡΑ. Η έκπληξη στο πρόσωπό σου ήταν απερίγραπτη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και στο δικό σου.

ΦΑΙΔΡΑ. Ακόμη είμαι έκπληκτη. Και τρομαγμένη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Το μεσημέρι πάνω στη μεγάλη ζέστη είχαμε πάει

στην Αγία Σοφία.

ΦΑΙΔΡΑ. Ήθελα να δω πάλι την εικόνα του Αγίου Γερασίμου.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Γι’ αυτό ήρθα και χτύπησα την πόρτα σου. Για να

σου δώσω τη φωτογραφία του.

ΦΑΙΔΡΑ. Φωτογράφισες την εικόνα;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Το λείψανο του Αγίου Γερασίμου.

ΦΑΙΔΡΑ. Μια φωτεινή άβυσσος.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Το κοιτάζαμε μαζί και μου είχες αφήσει να σου

κρατώ το χέρι.

ΦΑΙΔΡΑ. Τότε μας προστάτευε η Άρτεμη ακόμη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και τώρα μας προστατεύει.

ΦΑΙΔΡΑ. Έλα και κράτησέ μου και πάλι το χέρι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (πάει κοντά της, αλλά δεν της πιάνει το χέρι).

Έξω από την Αγία Σοφία σταμάτησα και σε κοίταξα.

ΦΑΙΔΡΑ. Το θυμάμαι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Το πρόσωπό σου είχε σκοτεινιάσει.

ΦΑΙΔΡΑ. Νόμιζα ότι είχες καταλάβει.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ναι, είχα καταλάβει.

ΦΑΙΔΡΑ. Προσπάθησα καιρό να κρύψω το πάθος μου. Προσπά-

θησα να το σκοτώσω.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δεν μπορέσαμε ούτε εσύ ούτε εγώ να νικήσουμε

τον εαυτό μας.

ΦΑΙΔΡΑ. Είχε δροσιά στην Αγία Σοφία.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μου αρέσει και μένα η εικόνα αυτή.

ΦΑΙΔΡΑ. Τη βλέπουμε για τελευταία φορά. Είναι το τελευταίο

βράδυ που στεκόμαστε μαζί εδώ πάνω. Πάνω στη γη.

13

Στο σκοτάδι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Θα μπορούσα να της είχα δώσει ένα ποτήρι νερό

μόνο. Θα μπορούσα να την είχα κοιτάξει στα μάτια για μια στιγμή

ή δυο έστω. Θα μπορούσα να την είχα φιλήσει και τίποτε άλλο.

Το στόμα της όμως έγινε η σπηλιά του έρωτα και του θανάτου.

Τα λόγια τώρα δεν μπορούν να αναιρέσουν ή να κρύ-

ψουν την αλήθεια των πράξεων. Ούτε υπάρχει πράξη που

θα μπορούσε ν’ αντισταθμίσει το κακό. Και όμως δεν βλέπω άλλη

λύση από τον θάνατο. Αν είχα μετανιώσει γι’ αυτό που έκανα, θα

παρακαλούσα κάποιον θεό να γυρίσει τον χρόνο πίσω. Η ντροπή,

όμως, που νιώθω είναι αβάσταχτη. Τέτοια πρόκληση η παρουσία

και μόνη της Φαίδρας. Πρόκληση αγνή. Μια άγρια πρόσκληση.

Η Αφροδίτη μεταμφιέστηκε σε Άρτεμη, η Άρτεμη σε Αφροδίτη.

Πόσοι τρόποι υπάρχουν ν’ αντιμετωπίσει ένας ήρωας τη σκληρό-

τητα μιας αναπάντεχης προδοσίας; Ο Θησέας τώρα ξέρει τι έχει

συμβεί και ο θυμός του θα συναγωνίζεται σε δύναμη τη ντροπή

του. Τον θυμό του είμαι έτοιμος να τον δεχτώ, αλλά για τη ντροπή

του τι θα μπορούσα να κάνω; Τον αγαπούσα πάντα και τον αγα-

πώ. Το ξέρει. Έχει σκοτεινιάσει μέσα μου. Ήμουν ευτυχισμένος

στην Αθήνα. Είναι μια πόλη αντιφατική κι αδυσώπητη για τους

αδύνατους. Εδώ υπηρετούσα κάτι αναγκαίο, κάτι τόσο εξαιρετικά

ανθρώπινο που για τους θνητούς ήταν εξωπραγματικό. Υπηρε-

τούσα την απουσία ιδιοτέλειας και μικροψυχίας. Ήμουν μια ασυ-

γκράτητη λέαινα, όπως η Άρτεμη, αλλά κι άπιαστο ελάφι και φύλ-

λα χλόης και ανάσα χλόης. Ίσως όμως δεν ήμουν τίποτε απ’ όλα

αυτά. Ίσως είμαι μόνο αυτός που είμαι ως την τελευταία στιγμή,

αυτήν εδώ, ακριβώς τώρα, όρθιος στο φως με το σκοτάδι μέσα

μου. Αν η Άρτεμη δεν είναι ένα απάνθρωπο όνειρο, τότε δεν είναι

και η Αφροδίτη. Χάνομαι στις σκέψεις, αλλά τι άλλο θα μπορούσα

να κάνω ως τη στιγμή που θ’ αντικρίσω τον πατέρα μου; Ο αέρας

είναι ελαφρύς, παρά τη ζέστη, τη ντροπή, την ταπείνωση και την

απειλή. «Πού γυρνάς», με ρωτούσε πάντα. «Ασκήθηκες σήμε-

ρα;» Και μετά πρόσθετε, «Μη μπαίνεις μόνο στα μυστικά των

δασών. Να μπαίνεις και στα μυστικά της πόλης.» Δεν ερχόταν

μαζί μου και δεν πήγαινα μαζί του. Πρόσφατα όμως με ρώτησε

πού θα έβρισκε καλά πουκάμισα. Τον πήρα και τον πήγα στον

Καρούζο. Του άρεσε η ενέργειά μου. Την αντιλήφθηκε σαν εκδή-

λωση στοργής από μέρους μου και μη έχοντας άλλο τρόπο να μου

δείξει την ευγνωμοσύνη του αγόρασε επιπλέον ένα σακάκι και μια

γραβάτα. «Λοιπόν», με ρώτησε. Είσαι κομψός, του είπα. «Την

έχω ανάγκη όλο και περισσότερο την κομψότητα», σχολίασε.

Φοβήθηκα για μια στιγμή ότι αυτό ήταν αρχή εκμυστηρεύσεων.

Ήμουν απροετοίμαστος για κάτι τέτοιο. Από το μυαλό μου πέρα-

σαν ένα κουβάρι άβολες σκέψεις. Άλλαξα αμέσως κουβέντα. Δεν

έδειξε ότι ενοχλήθηκε. Απέφευγα ακόμη και το βλέμμα του. Πόσο

άσχημα αισθάνομαι τώρα που το σκέφτομαι. Είχα μια ευκαιρία να

του δείξω την αγάπη μου. Είναι όμως καιρός να σωπάσω και να

πάψω να σκέφτομαι. Δεν θέλω να μ’ εγκαταλείψει το κουράγιο

μου πριν τον συναντήσω.

14

Στο αλώνι.

ΧΟΡΟΣ. Δεν ξέρω τον λόγο, αλλά χαίρομαι που σε βλέπω να γυ-

ρίζεις με το κεφάλι σου ακάλυπτο.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η ντροπή μου είναι γνωστή σε όλους.

ΧΟΡΟΣ. Στην πόλη σε αποκαλούν ήδη Ιππόλυτο Καλυπτόμενο.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η πράξη μου τους έχει αναστατώσει.

ΧΟΡΟΣ. Μη περιμένεις μεγάλη ευαισθησία από τους ανθρώ-

πους.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μιλάς σκληρά για μια πραγματικότητα σκληρή

ή το λες για να με παρηγορήσεις;

ΧΟΡΟΣ. Μιλώ για μια πραγματικότητα σκληρή.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Περισσότερο σκληρή από πριν;

ΧΟΡΟΣ. Ω, σεβαστή αιδώς, πως εύχομαι στους θνητούς

όλους να εισχωρήσεις και τ’ αναίσχυντα να διώξεις

από το μυαλό τους.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Με τρομάζεις.

ΧΟΡΟΣ. Το αρχικό μούδιασμα έχει φύγει και τώρα δεν είναι λίγοι

αυτοί που προοιωνίζονται και προεξοφλούν την έκβαση, και στοι-

χηματίζουν για το ποια θα είναι η αντίδραση ενός ήρωα.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η πράξη μου δεν μπορεί παρά να έχει μια μόνο

έκβαση. Καταστροφή και θάνατο. Όσο για την αντίδραση του

ήρωα, θα είναι αντάξια της προδοσίας και της καταστροφής. Η

μεγαλοψυχία στον πόνο δεν γίνεται ποτέ μικροψυχία.

ΧΟΡΟΣ. Μιλάς όμως για άνθρωπο και όχι για θεό.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Μιλώ γι’ αυτόν που ξέρω πόσο τον πλήγωσα και

που δεν θέλω να πληγώσω άλλο.

ΧΟΡΟΣ. Είσαι έτοιμος, λοιπόν;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Έτοιμος;

ΧΟΡΟΣ. Η πατέρας σου φτάνει όπου νά ’ναι.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Δώσε μου μια στιγμή καιρό. Θέλω να θυμηθώ

πως ήταν όλα πριν διασχίσω το κατώφλι της τραγικής Φαίδρας.

ΧΟΡΟΣ. Θέλεις να της μηνύσω κάτι;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Ότι δεν μπορώ να τη βγάλω από το μυαλό μου.

ΧΟΡΟΣ. Είναι υπέροχη ύπαρξη.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η ηδονή που μου χάρισε θα ξεπεράσει τον θά-

νατό μου.

ΧΟΡΟΣ. Σίγουρα ο Θησέας το καταλαβαίνει αυτό.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και ο πόνος του γίνεται διπλός.

ΧΟΡΟΣ. Κανένας δεν είναι πιο μεγάλος από την ίδια τη ζωή.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και καμιά ζωή δεν είναι μεγαλύτερη από τον άν-

θρωπο.

ΧΟΡΟΣ. Καμιά.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Καμιά ζωή δεν θα μπορέσει να κλείσει την άβυσ-

σο που χάσκει μέσα μας.

ΧΟΡΟΣ. Οι άνθρωποι δεν θα ξεχάσουν ποτέ την άβυσσο που έχει

ανοίξει μέσα σε όλους μας.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Και οι θεοί ακόμη δεν θα μπορέσουν να τη δρα-

σκελίσουν.

ΧΟΡΟΣ. Οι θεοί δεν ξέρουν ποτέ να κρίνουν σωστά.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Η εξάρτησή τους από μας είναι μεγάλη. Ακόμη

και σε πράγματα απλά. Η Άρτεμη δεν ήξερε ποτέ τι σημαίνει να

ξαπλώνεις σε μια παραλία και περιπαθής να αφήνεις τον ήλιο να

σου χαϊδεύει τη σάρκα. «Μάθε μου να κολυμπώ», μου είπε. «Όχι

να επιπλέω, να κολυμπώ. Μάθε μου να σκουπίζομαι με την πετσέ-

τα. Μάθε μου να τρώω καρπούζι, ρόδι, σύκο. Αντλείς τόση χαρά

από τις ανθρώπινες συνήθειές σου», μου έλεγε. Στεκόταν στο

μπαλκόνι με την πλάτη γυρισμένη στη θάλασσα της Κασσάνδρας

κι έβλεπε που σχημάτιζα λέξεις για να την ευχαριστήσω. «Μάθε

μου να σχηματίζω λέξεις. Μάθε μου να λέω ευχαριστώ. Να δείχνω

ανθρώπινη ευχαρίστηση.»

ΧΟΡΟΣ. Της έμαθες;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. «Άλλη φορά», της είπα.

15

Στο δώμα.

ΘΗΣΕΑΣ. Λέγε, τι θέλεις;

ΤΡΟΦΟΣ. Ο θυμός σου είναι τυφλός και θα χτυπήσει αλόγιστα.

ΘΗΣΕΑΣ. Λέγε, τι θέλεις;

ΤΡΟΦΟΣ. Η Φαίδρα είναι δυστυχισμένη.

ΘΗΣΕΑΣ. Όλος ο κόσμος είναι δυστυχισμένος.

ΤΡΟΦΟΣ. Είναι έτοιμη να παραδεχτεί τον έρωτά της για τον Ιπ-

πόλυτο και να αποδεχτεί όλες τις συνέπειες της πράξης της.

ΘΗΣΕΑΣ. Όλον τον κόσμο τον ταχταρίζει ένας εφιάλτης με μορ-

φή λάγνας γυναίκας.

ΤΡΟΦΟΣ. Μην την πιστεύεις, Θησέα. Η καλύτερη συμ-

βουλή μου σε σένα είναι να δείξεις φρόνηση και να μη

πιστέψεις τη Φαίδρα, ακόμη κι αν επιμένει ότι σου λέει

την αλήθεια.

ΘΗΣΕΑΣ. Μια γυναίκα που δεν θέλει να κρύψει την εφιαλτική

της φύση.

ΤΡΟΦΟΣ. Είναι η μητέρα των παιδιών σου.

ΘΗΣΕΑΣ. Βρίσκομαι σε κάποιον προθάλαμο. Είναι τεράστιος.

Είναι μια έρημος, όπου δεν υπάρχουν σκέψεις, φυτά, χρώματα,

κίνηση, αέρας. Είναι ο χώρος της οδύνης, ο χώρος όπου η οδύνη

καλλιεργείται και πολλαπλασιάζεται ακέραιη, πριν τεμαχιστεί και

αποσταλεί στους ανθρώπους.

ΤΡΟΦΟΣ. Ήταν μια ξαφνική απόφαση της Αφροδίτης, μια αξιο-

κατάκριτη ιδιοτροπία της θεάς.

ΘΗΣΕΑΣ. Είναι ο χώρος της καθαρής, της συμπαγούς οδύνης.

ΤΡΟΦΟΣ. Σκέψου καλά τι θα της πεις.

ΘΗΣΕΑΣ. Μια οδύνη βασίλισσα στο βασίλειό της, απορροφη-

μένη από την ίδια της την οδυνηρότητα.

ΤΡΟΦΟΣ. Μη βιαστείς.

ΘΗΣΕΑΣ. Ώσπου ξεσπά.

ΤΡΟΦΟΣ. Θεέ μου.

ΘΗΣΕΑΣ. Έχει ξεσπάσει μέσα μου. Το στήθος μου είναι μια έρη-

μος. Τα μάτια μου είναι μια έρημος. Τις σκέψεις μου διαπερνά ξε-

ρός άνεμος.

ΤΡΟΦΟΣ. Είσαι ακόμη βασιλιάς.

ΘΗΣΕΑΣ. Ένας τεράστιος προθάλαμος.

ΤΡΟΦΟΣ. Ένας ήρωας.

ΘΗΣΕΑΣ. Ποιο θα είναι το επόμενό μου βήμα;

ΤΡΟΦΟΣ. Αντιστάθηκε.

ΘΗΣΕΑΣ. Ποια θα είναι τα πρόσωπα τη οδύνης; Και πόσα;

ΤΡΟΦΟΣ. Ναι, όσο μπορούσε, αντιστάθηκε. Θα ήθελε τίποτε

απ’ όλα αυτά να μην είχε γίνει.

ΘΗΣΕΑΣ. Δεν θέλω να κουνηθώ από τη θέση μου. Δεν θέλω

να πάρω καμιά απόφαση. Δεν θέλω ν’ αφήσω την ασφάλεια της

ερήμου.

ΤΡΟΦΟΣ. Μια αδιάλλακτη σύγχυση, μια ακαριαία συσκότιση,

έργο της Αφροδίτης.

ΘΗΣΕΑΣ. Θέλω μόνο να νιώθω την ταπείνωση μου σε όλο της

το μεγαλείο.

ΤΡΟΦΟΣ. Ο Ιππόλυτος, για μια στιγμή, πήρε στα μάτια της τη

μορφή σου.

ΘΗΣΕΑΣ. Αρκετά. Μήνυσε του Ιππόλυτου ότι είμαι πια εδώ.

16

Στο μπαλκόνι.

ΦΑΙΔΡΑ. Έχει δροσιά εδώ πάνω.

ΘΗΣΕΑΣ. Πρώτο ίδρωνε πάντα το πάνω χείλι σου.

ΦΑΙΔΡΑ. Έβαλες κάτι στο στόμα σου;

ΘΗΣΕΑΣ. Μετά ίδρωνε το στήθος σου.

ΦΑΙΔΡΑ. Είδες τα σταφύλια πάνω στο γραφείο σου;

ΘΗΣΕΑΣ. Τα χέρια σου ίδρωναν τελευταία.

ΦΑΙΔΡΑ. Τα μαλλιά σου θέλουν κόψιμο.

ΘΗΣΕΑΣ. Μου άρεζαν πολύ τα χέρια σου. Κατέβαιναν ίσια από

τις φαρδιές σου πλάτες κι έσπαζαν με ωραία αμβλεία γωνία στους

αγκώνες. Και μετά πάλι ίσια, αλλά τώρα πολύ νωχελικά.

ΦΑΙΔΡΑ. Πρέπει να φύγω.

ΘΗΣΕΑΣ. Είναι τόσο μικρός και ασήμαντος ο θάνατος.

ΦΑΙΔΡΑ. Άσε με να σου πιάσω το χέρι για τελευταία φορά.

ΘΗΣΕΑΣ. Τόσο χυδαίος.

ΦΑΙΔΡΑ (παίρνει το χέρι του στα δικά της. Το φέρνει στο στήθος

της). Βάλτο εδώ, πάνω στο στήθος μου.

ΘΗΣΕΑΣ. Δεν είμαι δυνατός όσο νόμιζα.

ΦΑΙΔΡΑ. Τα μάτια σου είναι πάντα φωτεινά.

ΘΗΣΕΑΣ (απομακρύνεται). Να μπορούσα κάπου να στηρι-

χτώ και να ζητήσω τη βοήθεια των θεών που συντρέ-

χουν πάντα αυτούς που μοχθούν.

ΦΑΙΔΡΑ. Θα με σκέφτεσαι καθόλου;

ΘΗΣΕΑΣ. Θέλω να της πω να σκεπάσει τα μάτια της.

ΦΑΙΔΡΑ. Θα κάνεις προσπάθειες να με σκέφτεσαι;

ΘΗΣΕΑΣ. Το βλέμμα της με φέρνει σε αμηχανία.

ΦΑΙΔΡΑ. Μη βάλεις άλλη γυναίκα γρήγορα στο κρεβάτι μας.

ΘΗΣΕΑΣ. Απομακρύνεται. Χάνεται στο βάθος του κεφαλιού

μου. Μένει εκεί σε μέρος που δεν μπορώ να πλησιάσω. Την αγα-

πούσα αυτή τη γυναίκα και τώρα η αγάπη μου γι’ αυτή γίνεται

μια μνήμη που ποτέ δεν θα μπορέσω να σβήσω ή να εξευμενίσω.

Κανένας έρωτας και κανένα μίσος δεν θα την αλλοιώσουν. Ένα

μαύρο φως βγαίνει από μέσα της και δεν μ’ αφήνει να κλείσω τα

μάτια. Μόνο η αφόρητη παρουσία αυτής της μνήμης μου επιτρέ-

πει να στέκομαι στα πόδια μου. Η αίσθηση του απροσπέλαστου

είναι η μόνη μου πραγματικότητα. Θα μπορέσω ποτέ να γελάσω

ξανά χωρίς να έχω τρελαθεί; Χωρίς η μνήμη να παγώσει το γέλιο

μου και να με ρίξει στα πιο άγρια βράχια του Αιγαίου πελάγους;

Αισθάνομαι σαν να ζω στον βυθό της θάλασσας. Μιλώ και δεν μ’

ακούει κανείς. Έχω τα μάτια μου ανοιχτά, αλλά δεν βλέπω τίποτε.

Α, ναι. Βλέπω στην επιφάνεια σκιές. Βλέπω ανθρώπινες μορφές.

Περνά η Αφροδίτη. Φορά μόνο ένα λευκό πουκάμισο. Περνά η

Φαίδρα. Στα αυτιά της ωραία σκουλαρίκια. Από πίσω της ο Ιππό-

λυτος. Γυμνός από τη μέση και πάνω. Πίσω του η Άρτεμη. Λίγο

δέρμα σκεπάζει το σώμα της. Την ακολουθεί η πόλη όλη. Πού

πάνε; Είναι γιορτή; Πέθανε κανείς; Δεν μ’ ακούνε. Με βλέπουν

στον βυθό, αλλά δεν μου δίνουν σημασία. Τα πνευμόνια μου γέμι-

σαν νερό. Δεν είμαι μεγάλος ήρωας, δεν μπορώ να πιω ολόκληρη

θάλασσα. Δεν μπορώ να πιω τον χρόνο. Τι μπορώ να κάνω; Πώς

θα μπορούσα να είχα αποτρέψει το κακό; Πως θα μπορούσα να

το δεχτώ χωρίς να προδώσω το δικό του ύψος, τη δική του μαύρη

ευγένεια; Ξαναπερνά η Φαίδρα. Φορά ένα φόρεμα λινό, κοντό και

ανοιχτό στο στήθος και τις πλάτες. Χαμηλά, μαλακά παπούτσια.

Το βήμα της είναι γοργό. Πού πάει μόνη της; Πού βρίσκομαι;

17

Στον ίδιο χώρο.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Βρισκόμουν μέσα σε μια άπλετη διαφάνεια. Φως

παντού και η πηγή του πουθενά. Ένα φως που δεν απαιτούσε τί-

ποτε από μένα, ούτε καν να έχω σκιά. Οι σκιές ήταν κι αυτές από

φως, όπως ήταν και το σκοτάδι. Το φως μιας ανύπαρκτης πηγής.

Δεν ήταν καν φως. Ήταν η διάχυση, η διασκόρπιση μιας ακα-

τάπαυστης εγρήγορσης. Ώσπου είδα τη Φαίδρα. Ναι, ξαφνικά.

Ένιωσα με μιας ρίγος. Δεν κράτησε παρά ελάχιστα, αλλά ήταν το

πιο συμπαγές πράγμα του κόσμου. Και τότε, μέσα στη ξαφνι-

κή οδύνη στη οποία η αναπάντεχη ηδονή με οδήγησε,

έκλεισα τα μάτια μου στον νόμο. Δεν έδωσα την παραμι-

κρή ευκαιρία στον εαυτό μου να δείξει σεβασμό. Σε πρόδωσα ωμά,

θανάσιμα. Η ωμότητά μου δεν θα σ’ εγκαταλείψει ποτέ. Ο θάνα-

τος είναι για μένα.

ΘΗΣΕΑΣ. Τι έχεις στο μυαλό σου;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Θέλω να πεθάνω. Θέλω όμως πρώτα να παλέψω

με τον θάνατο. Θέλω να νιώσω τη δύναμή του. Θέλω να νιώσω

την ήττα μου στιγμή προς στιγμή.

ΘΗΣΕΑΣ. Δεν θέλω να φύγεις. Δεν θ’ άλλαζε τίποτε για μένα.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να φύγω. Επειδή τίποτε

δεν μπορεί να επανορθώσει το κακό που έχω κάνει.

ΘΗΣΕΑΣ. Πώς θα μπορούσα να σε σταματήσω; Η θέση μου εί-

ναι τόσο γελοία. Όλα γύρω μου συμβαίνουν ερήμην μου. Θα μπο-

ρούσες να μου το πεις εσύ αυτό. Να πεις «Πατέρα, είσαι τόσο γε-

λοίος. Όλα γύρω σου συμβαίνουν ερήμην σου.» Τι νόημα έχουν

όμως τώρα οι λέξεις. Τι νόημα έχουν οι πράξεις; Δεν μπορώ καν

να γυρίσω την πλάτη μου σε ό,τι έχει συμβεί. Δεν μπορώ να το

αντιμετωπίσω σαν μια ανάξια λόγου μικροπρέπεια. Σαν σκατά

που κόλλησαν στη σόλα του παπουτσιού μου. Πώς θα μπορούσα

να σου φερθώ με τον τρόπο αυτόν;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Είσαι ελεύθερος να μου φερθείς όπως θέλεις.

ΘΗΣΕΑΣ. Δεν μπορώ να σε αγνοήσω και δεν μπορώ να σε απο-

δεχτώ. Δεν μπορώ να γίνω πιο μεγάλος από την ίδια τη ζωή. Για

ένα είμαι σίγουρος. Δεν θέλω να φύγεις.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Εγώ θέλω να φύγω. Πρέπει να φύγω. Μου είναι

μόνο δύσκολο να κάνω το πρώτο βήμα. Να σε αφήσω στη δίνη

μιας βάναυσης συστολής. Τι θ’ απογίνεις; Δεν θα μπορούσαμε να

παραμείνουμε για πάντα έτσι όπως είμαστε τη στιγμή αυτή, αιω-

ρούμενοι σ’ ένα μεταίχμιο, σε μια ουδέτερη ζώνη;

ΘΗΣΕΑΣ. Τι θέλεις από μένα;

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Να μου πεις να φύγω. Να με βοηθήσεις να πάρω

την απόφαση αυτή. Ξέρω πού θα πάω, ποιο δρόμο θα πάρω, σε

ποιο σημείο θα συναντήσω τον θάνατο.

ΘΗΣΕΑΣ. Πάνε και ζεύξε δυο ξεκούραστα άλογα. Μη τα μιλή-

σεις και σε προδώσει η φωνή σου. Μη τα αφήσεις ν’ αφηνιάσουν.

Δεν πρέπει να καταλάβουν τον προορισμό σου, γιατί θ’ αρνηθούν

να σε υπακούσουν.

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ. Θα μου δώσεις να πάρω ένα μήνυμα μαζί μου;

ΘΗΣΕΑΣ. Πες στον θάνατο ότι η νίκη του θα είναι προσωρινή.

18

Στο αλώνι.

ΧΟΡΟΣ. Εδώ τελειώνει η ιστορία αυτή. Πρώτη χάσαμε τη Φαί-

δρα. Έφυγε με μια απροσδιόριστη έκφραση στο πρόσωπό της.

Θα πρέπει να ήταν η έκφραση του κενού πέρα από τη ζωή και

τον θάνατο, πέρα από την ηδονή και την οδύνη. Έτσι μου φά-

νηκε τουλάχιστον. Και μόνο για μια στιγμή. Μετά πήρε το μάτι

μου τον Ιππόλυτο. Έτρεχε προς τ’ άλογα που τη στιγμή αυτή

τον οδηγούν στη μάταιη πάλη του με τον θάνατο. Θα μας λείψει

αφάνταστα η ευγενική του ψυχή. Αργά ή γρήγορα όμως οι

αρετές του θα επιστρέψουν σε μας και ο κόσμος θα τις

τιμήσει. Δεν θα μπορούσα ποτέ να περιγράψω την καλοσύνη

του, όπως δεν θα μπορέσω ποτέ να περιγράψω την καλοσύνη της

Φαίδρας. Τα μάτια και των δύο, όταν σε κοιτούσαν, ήταν λαμπερά

και συγχρόνως υγρά. Θα φυτέψω μια μπουκαμβίλια στον τάφο

της Φαίδρας. Απ’ αυτές που τα άνθη τους μοιάζουν με της ρο-

διάς. Μια ροδιά θα φυτέψουμε στον τάφο του Ιππόλυτου, όταν

τα άλογα φέρουν πίσω το πτώμα του. Ένα ρόδι ήταν η ψυχή του.

Το άνοιγες κι έβλεπες μέσα χιλιάδες φωτεινούς κόσμους. Έχω μια

φωτογραφία του. Μικρός στέκει μπροστά σε μια μικρή ροδιά. Τα

χέρια του κρέμονται στο πλάι. Φορά άσπρο πουκάμισο, άσπρο

παντελόνι, άσπρα παπούτσια. Πίσω του η θάλασσα. Είναι από τις

σπάνιες φορές που στέκεται. Πάντα έτρεχε. Όταν πέρασε το κα-

τώφλι της Φαίδρας, στάθηκε πάλι. Μια στάση γεμάτη ταχύτητα,

ταραγμένη από τον έρωτα. Τώρα έχει σταματήσει για καλά. Στην

Τροιζήνα, δίπλα στα βράχια της ακτής, τ’ άλογα στέκουν από

πάνω του τρομαγμένα. Το σώμα του είναι τσακισμένο. Η Άρτεμη

και η Αφροδίτη είναι εκεί και τον τοποθετούν στο άρμα του. Τ’

άλογα καλπάζουν προς την Αθήνα. Ο Θησέας είναι ξαπλωμένος

στον κήπο και απολαμβάνει τον ήλιο. Πριν από λίγο του είπα ότι

είναι σαν ένας ετοιμοθάνατος που δεν πρόκειται να πεθάνει ποτέ.

«Δεν μπορώ να κάνω τίποτε», μου είπε, «όχι επειδή είμαι άδειος

μέσα μου, αλλά επειδή τα πάντα περνούν με φοβερή διαύγεια από

το μυαλό μου.» Θα μείνει στη θέση αυτή πολύ καιρό. Ίσως για

πάντα. Ακίνητος και αεικίνητος. Ίσως γίνει με τον καιρό βράχος

για να έχει ο χρόνος κάπου να τρυπά τρύπες. Μια στιγμή! Ση-

κώνει το χέρι του. Το κουνάει. Ανυπομονεί. Τελειώνω. Τελειώνω.

Αυτές είναι οι τελευταίες μου λέξεις.

Τέλος.

ΠΡΟΥΠΟΘΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΑ

Ο Ιππόλυτος Καλυπτόμενος γράφτηκε το 1997 με σκοπό ν’ ανε-

βεί στη Θεσσαλονίκη από τη θεατρική ομάδα Νέες Μορφές. Η

ιδέα ήρθε από τον ίδιο τον θίασο που μου πρότεινε να γράψω ένα

έργο, το οποίο θα στηρίζεται στην περιγραφή και στα λίγα απο-

σπάσματα που έχουμε του χαμένου Ιππόλυτου Καλυπτόμενου του

Ευριπίδη.

         Το περιεχόμενο στα αποσπάσματα αυτά είναι γενικό και συ-

χνά αόριστο. Δεν μας δίνει δηλαδή μια, αμυδρή έστω, εικόνα του

ύφους και του περιεχομένου της τραγωδίας του Ευριπίδη. Στο

έργο μου ενσωματώνονται όλα τ’ αποσπάσματα, συχνά διασκευ-

ασμένα ή νοηματικά αντεστραμμένα και στην παρούσα έκδοση

τυπογραφικά τονισμένα, από τον πρώτο Ιππόλυτο του Ευριπίδη,

καθώς και ένα απόσπασμα που μάλλον ανήκει στη χαμένη Φαίδρα

του Σοφοκλή. Επιπλέον η θέση των αποσπασμάτων στο έργο μου

είναι διαφορετική απ’ αυτή που προτείνουν οι σχολιαστές του αρ-

χαίου κειμένου. Πάνω απ’ όλα πρόκειται για προτάσεις, για υπο-

θετικές παραστάσεις πάνω σε μια υποθετική σύνοψη του έργου.

Σύμφωνα με όσα διαθέτουμε η ευριπίδεια Φαίδρα παίζει πολύ

πιο ενεργό ρόλο στον Ιππόλυτο Καλυπτόμενο απ’ ό,τι στον γνω-

στό μας Ιππόλυτο. Η αρχαία παράδοση του έργου τη θέλει να έχει

προσπαθήσει ν’ αποπλανήσει τον Ιππόλυτο (ή μήπως το κατάφε-

ρε;). Η πράξη της αυτή λέγεται ότι θα πρέπει να ήταν υπερβολι-

κά τολμηρή για το κοινό της Αθήνας, πράγμα που ανάγκασε τον

Ευριπίδη να ξαναγράψει το έργο και να μας δώσει την εικόνα μιας

Φαίδρας πιο συνετής.

         Όταν ξεκινά το έργο μου η σχέση μεταξύ της Φαίδρας και

του Ιππόλυτου έχει ήδη ολοκληρωθεί. Απομένει η αντιμετώπιση

της πράξης απ’ όλα τα πρόσωπα του έργου. Η τραγική διάσταση

της πράξης αυτής τονίζεται με κάθε τρόπο, συγχρόνως όμως θέλω

να παρουσιάσω την ανατρεπτική και αναπότρεπτη αυτή πράξη,

τα αισθήματα που την προκάλεσαν και τα αισθήματα και τις σκέ-

ψεις που την ακολούθησαν, ως διαστάσεις μιας πρωταρχικής και

καθολικής κατάφασης. Καταφάσκεται η υπέρβαση των θεσμών, ο

πόνος και ο θάνατος, επειδή αφορμή της καταστροφής ήταν ένας

ακραιφνής έρωτας, η σφοδρότητα του οποίου μόνο σε βαθύτερη

γνώση της ανθρώπινης φύσης μπορεί να οδηγήσει. Η κατάφαση

υπάρχει ως συνεκτική δύναμη και καθορίζει την ακατανόμαστη

άβυσσο που έχει ανοίξει μέσα και ανάμεσα στα πρόσωπα η πράξη

της Φαίδρας και του Ιππόλυτου.

         Το έργο ανέβηκε από το Θέατρο Τέχνης Ακτίς Αελίου στις

14 Ιανουαρίου 2006 στη Θεσσαλονίκη, σκηνοθετημένο από τον

Νίκο Σακαλίδη.

ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ

ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ ΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΣ

Τα σωζόμενα αποσπάσματα

Μετάφραση Βασίλης Παπαγεωργίου

Φιλολογικές πηγές των αποσπασμάτων: W. S. Barrett, Euripides,

Hippolytos. Oxford University Press, 1964. Michael R. Halleran,

Euripides, Hippolytus. Aris and Phillips, 1995.

428

Διότι αυτοί που υπέρμετρα αποφεύγουν την Αφροδίτη

υποφέρουν όσο και αυτοί που υπέρμετρα τη θηρεύουν.

429

Διότι τη φωτιά εμείς οι γυναίκες

την αντιμετωπίζουμε με φωτιά μεγαλύτερη,

πολύ πιο δυσμάχητη.

430

Δάσκαλός μου στην τόλμη και το θράσος

ο Έρωτας, ο πιο πολυμήχανος εχθρός της ανημπόριας,

ο πιο δυσμάχητος θεός.

431

(το απόσπασμα αυτό ανήκει μάλλον στη χαμένη Φαίδρα του Σο-

φοκλή)

Διότι ο έρωτας δεν χτυπά μόνο τους άντρες

και τις γυναίκες, αλλά και τις ψυχές των θεών εκεί πάνω

χαράζει και τη θάλασσα διασχίζει.

Ούτε ο παντοδύναμος Δίας δεν μπορεί να τον αποφύγει,

παρά υποκύπτει και πρόθυμα ενδίδει.

432

Κάνε κάτι τώρα ο ίδιος και μετά κάλεσε τους θεούς.

Διότι και ο θεός συντρέχει αυτόν που μοχθεί.

433

Εγώ κρίνω ότι και ο νόμος δεν αξίζει σεβασμό

περισσότερο απ’ ότι είναι αναγκαίο, όταν κανείς υποφέρει.

434

Διότι τις τύχες των θνητών δεν τις ορίζει η ευσέβεια.

Πράξεις τολμηρές και χέρια αλόγιστα

θηρεύουν τα πάντα και τα κατακτούν.

435

Αν όμως σ’ αφήσω ελεύθερο και με διαβάλεις, τι πρέπει να πάθεις;

436

Ω, σεβαστή αιδώς, είθε στους θνητούς όλους να εισχωρήσεις

και τ’ αναίσχυντα να διώξεις απ’ το μυαλό τους.

437

Βλέπω ότι σε πολλούς ανθρώπους

η αλλοτινή επιτυχία γεννά ύβρη.

438

Ο πλούτος γεννά ύβρη στη ζωή, όχι η φειδώ.

439

Αλίμονο, οι περιστάσεις δεν μιλούν στους ανθρώπους,

ώστε οι δεινοί στα λόγια να σβήσουν.

Και τώρα κρύβουν την ολοφάνερη αλήθεια μ’ ευφράδεια,

έτσι που δεν πάει ο νους εκεί που πρέπει να πάει.

440

Θησέα, η καλύτερη συμβουλή μου σε σένα, αν έχεις φρόνηση,

είναι να μη πιστέψεις γυναίκα, ακόμη κι αν σου λέει την αλήθεια.

441

Ο χρόνος που κυλά αρέσκεται να λέει την αλήθεια για όλα.

442

Έτρεξε αμέσως στον στάβλο των αλόγων.

443

Ω, λαμπρέ ουρανέ και αγνό φως της μέρας,

τι χαρά να σας βλέπουν όσοι ευημερούν

και όσοι δυστυχούν, όπως εγώ.

444

Ω θεά, δεν υπάρχει τρόπος για τους θνητούς ν’ αποφύγουν το

κακό που είτε η ίδια τους η φύση προκάλεσε είτε οι θεοί έχουν

στείλει.

445

Διότι οι θεοί δεν τα κρίνουν σωστά αυτά.

446

Ω, μακάριε ήρωα Ιππόλυτε,

η σωφροσύνη σου τιμήθηκε πολύ.

Στους ανθρώπους δεν υπάρχει

δύναμη μεγαλύτερη από την αγνότητα.

Και αργά ή γρήγορα στην ευσέβεια

θα δοθεί η καλή της αμοιβή.

447

Κυρίαρχος.

Υ.Γ. Σχόλιο στον Θεόκριτο

Είναι συνηθισμένο οι γυναίκες που κατέχονται από πάθος να επι-

καλούνται τη σελήνη, όπως ο Ευριπίδης βάζει τη Φαίδρα να κάνει

στον Ιππόλυτο Καλυπτόμενο.